Chęć uzyskania odszkodowania od gminy lub miasta może wydawać się skomplikowana, ale odpowiednie przygotowanie i znajomość procedur zwiększają szanse na pomyślne zakończenie sprawy. W niniejszym artykule omówimy kluczowe zagadnienia związane z dochodzeniem roszczeń wobec jednostek samorządowych, wskazując na najważniejsze etapy i wymagane dokumenty.
Podstawy prawne dochodzenia odszkodowania
Odpowiedzialność jednostek samorządu terytorialnego za szkody wyrządzone na terenie gminy lub miasta reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o szkodach wyrządzonych przez podmioty wykonujące zadania publiczne. Zgodnie z nią, gmina lub miasto ponosi odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, gdy szkoda powstaje wskutek niewłaściwej organizacji przestrzeni publicznej, zaniedbań inwestycyjnych czy utrzymaniowych chodników, dróg lub oświetlenia.
- art. 417¹-417³ Kodeksu cywilnego – odpowiedzialność za działanie i zaniechanie podmiotu wykonującego zadania publiczne;
- ustawa o drogach publicznych – zasady utrzymania i odpowiadania za stan nawierzchni;
- lokalne uchwały – regulacje dotyczące utrzymania terenów zielonych czy obiektów infrastruktury.
Kiedy przysługuje roszczenie
Roszczenie o zadośćuczynienie lub odszkodowanie przysługuje, gdy dochodzi do uszkodzenia ciała, zdrowia lub mienia w wyniku:
- dziur w chodniku lub zniszczonych krawężników;
- niewłaściwego oznakowania przejść dla pieszych;
- braku oświetlenia ulicznego;
- upadku na oblodzonej ścieżce rowerowej;
- zalania nieruchomości w wyniku wadliwej kanalizacji.
Należy podkreślić, że konieczny jest związek przyczynowy między działaniem (lub zaniechaniem) gminy a powstałą szkodą. Jeżeli gmina udowodni, że dołożyła należytej staranności, może uchylić się od odpowiedzialności.
Procedura dochodzenia roszczenia
1. Zgłoszenie szkody
Pierwszym krokiem jest niezwłoczne zgłoszenie szkody do urzędu gminy lub miasta. Zgłoszenie może być złożone pisemnie lub elektronicznie, w sposób określony w regulaminie urzędu. Warto sporządzić protokół zdarzenia, uwzględniając datę, miejsce, okoliczności oraz dane świadków.
2. Wniosek o odszkodowanie
Do wniosku o odszkodowanie należy dołączyć dokumenty potwierdzające poniesioną szkodę, m.in.:
- rachunki lub faktury za naprawę mienia;
- dokumentację medyczną (w przypadku uszkodzenia ciała lub zdrowia);
- zdjęcia miejsca zdarzenia;
- zeznania świadków.
Urzędnicy mają ustawowy termin 30 dni na rozpatrzenie wniosku. W razie potrzeby mogą jednak zażądać dodatkowych wyjaśnień lub dokumentów.
3. Decyzja administracyjna
W rezultacie gmina wydaje decyzję administracyjną, w której przyznaje lub odmawia roszczenia. W przypadku przyznania odszkodowania określa jego wysokość i termin wypłaty. Od decyzji można się odwołać do wyższej instancji administracyjnej w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
Przygotowanie dokumentacji
Kompletna i starannie przygotowana dokumentacja ma kluczowe znaczenie dla sukcesu sprawy. Należy zwrócić uwagę na:
- dokładny opis zdarzenia – wskazanie przyczyn i skutków;
- udokumentowanie stopnia uszkodzeń – fotografie, opinie rzeczoznawców;
- potwierdzenie kosztów – rachunki, faktury, paragon;
- dowody współpracy z innymi instytucjami, np. policją czy strażą miejską.
Warto również zabezpieczyć kopie wszystkich przesłanych pism oraz potwierdzenia nadania.
Współpraca z prawnikiem
Choć wiele spraw można składać samodzielnie, wsparcie prawnika wyspecjalizowanego w prawie administracyjnym i odszkodowawczym znacząco ułatwia proces. Adwokat lub radca prawny:
- doradzi w zakresie właściwych przepisów;
- przygotuje wniosek i zadba o kompletność dokumentów;
- reprezentuje klienta przed urzędem i w sądzie;
- monitoruje terminy procesowe i odwoławcze.
W razie niekorzystnej decyzji administracyjnej lub braku odpowiedzi w terminie 30 dni, możliwe jest wniesienie pozwu do sądu administracyjnego bądź powszechnego. Warto pamiętać, że w toku postępowania sądowego koszty procesu mogą wzrosnąć, dlatego należy rozważyć przyspieszone procedury mediacyjne lub konsensualne rozwiązania.
